ภาษี SMEs – คู่มือภาษีสำหรับธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลางในประเทศไทย
ทำความเข้าใจ “ภาษี SMEs” ตั้งแต่รูปแบบกิจการ อัตราภาษี สิทธิประโยชน์ ไปจนถึงแนวทางวางแผนภาษีแบบใช้งานได้จริงสำหรับเจ้าของกิจการไทย
บริการทำบัญชีรายเดือนตรวจสอบบัญชีและปิดงบสิ้นปีแนวโน้มภาษีสากล (OECD Tax Reform)
โอนหุ้น–เปลี่ยนกรรมการอย่างถูกกฎหมายแรงงานต่างชาติ
ระบบ MOU ไทย–ลาว (Mr. Work Permit)
สารบัญ
- ภาษี SMEs คืออะไร
- นิยาม & เกณฑ์ SME ตามกฎกระทรวง
- รูปแบบกิจการและผลต่อภาษี
- อัตราภาษี: บุคคลธรรมดา vs นิติบุคคล (SME)
- เคล็ดลับวางแผนภาษี SMEs
ภาษี SMEs คืออะไร
หมายถึงภาษีที่ผู้ประกอบการขนาดเล็กและขนาดกลางต้องชำระตามประเภทธุรกิจและรูปแบบกิจการ แบ่งใหญ่ๆ เป็น ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา (สำหรับเจ้าของคนเดียว/คณะบุคคล/ห้างหุ้นส่วนสามัญ) และ ภาษีเงินได้นิติบุคคล (สำหรับห้างหุ้นส่วนจำกัดและบริษัทจำกัด) รวมถึงภาษีทางอ้อม เช่น ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) และ ภาษีหัก ณ ที่จ่าย ที่ต้องปฏิบัติตามกำหนดเวลา
นิยาม & เกณฑ์ SME ตามกฎกระทรวง (พ.ศ. 2562)
| ประเภทธุรกิจ | ขนาดย่อย (XS) | ขนาดเล็ก (S) | ขนาดกลาง (M) |
|---|---|---|---|
| ภาคการผลิต | ≤ 5 คน หรือรายได้ ≤ 1.8 ลบ. | ≤ 50 คน หรือรายได้ ≤ 100 ลบ. | ≤ 200 คน หรือรายได้ ≤ 500 ลบ. |
| บริการ/การค้า | ≤ 5 คน หรือรายได้ ≤ 1.8 ลบ. | ≤ 30 คน หรือรายได้ ≤ 100 ลบ. | ≤ 100 คน หรือรายได้ ≤ 300 ลบ. |
เมื่อเข้าเกณฑ์ SME อย่างเป็นทางการ จะใช้สิทธิประโยชน์ภาษีได้ เช่น หักค่าใช้จ่ายบางรายการเพิ่มขึ้น หรือใช้อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลแบบพิเศษของ SME
รูปแบบกิจการและผลต่อภาษี
| รูปแบบ | จุดเด่น | ข้อควรระวังด้านภาษี/กฎหมาย |
|---|---|---|
| บุคคลธรรมดา (เจ้าของคนเดียว) | จดง่าย ต้นทุนเริ่มต้นต่ำ | เสียภาษีแบบก้าวหน้า 5–35% และรับผิดไม่จำกัดด้วยทรัพย์สินส่วนตัว |
| ห้างหุ้นส่วนจำกัด | จำกัดความรับผิดตามส่วนลงทุน | ต้องทำบัญชี/ยื่น ภ.ง.ด.50 และปฏิบัติตามกฎหมายบริษัท |
| บริษัทจำกัด | น่าเชื่อถือสูง เหมาะกับการขยายธุรกิจ | มีภาระงานเอกสารและกำกับดูแลมากกว่าบุคคลธรรมดา |
อัตราภาษี: บุคคลธรรมดา vs นิติบุคคล (SME)
นิติบุคคล (SME)
- กำไรสุทธิ ≤ 300,000 บาท → ยกเว้นภาษี
- 300,001 – 3,000,000 บาท → 15%
- > 3,000,000 บาท → 20%
บุคคลธรรมดา (อัตราก้าวหน้าโดยสรุป)
- 0 – 150,000 บาท → ยกเว้น
- 150,001 – 300,000 → 5%
- 300,001 – 500,000 → 10%
- 500,001 – 750,000 → 15%
- 750,001 – 1,000,000 → 20%
- 1,000,001 – 2,000,000 → 25%
- 2,000,001 – 5,000,000 → 30%
- > 5,000,000 → 35%
ตัวอย่างเปรียบเทียบ
- กำไรสุทธิ 300,000 บาท → บุคคลธรรมดาเสีย 7,500 บาท / SME ยกเว้น
- กำไรสุทธิ 1,000,000 บาท → บุคคลธรรมดา 115,000 บาท / SME 105,000 บาท
- กำไรสุทธิ 4,000,000 บาท → บุคคลธรรมดา 965,000 บาท / SME 605,000 บาท
เคล็ดลับวางแผนภาษี SMEs
- ทำบัญชีให้ถูกต้องและทันเวลา เพื่อใช้สิทธิลดหย่อนได้เต็มที่ — หากต้องการทีมมืออาชีพ ดูที่ บริการทำบัญชีรายเดือน.
- เตรียมงบและปิดงบสิ้นปี ให้พร้อมสำหรับผู้สอบบัญชี
- มีแรงงานต่างชาติ? วีซ่าและใบอนุญาตทำงานต้องถูกต้อง — ดูรายละเอียดที่ แรงงานต่างชาติระบบ MOU ไทย–ลาว (Mr. Work Permit).
สรุป: การเลือกโครงสร้างกิจการและเข้าใจ “ภาษี SMEs” จะช่วยลดภาระภาษีและเพิ่มความสามารถในการแข่งขันได้อย่างมีนัยสำคัญ หากต้องการให้ทีมเราช่วยตรวจสุขภาพภาษี/บัญชีของธุรกิจคุณ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ): ภาษีสำหรับธุรกิจ SMEs
1) ธุรกิจไหนเข้าข่าย “SME” เพื่อรับสิทธิภาษีได้บ้าง?
โดยทั่วไปคือกิจการที่มีทุนชำระแล้วและรายได้ไม่เกินเกณฑ์ตามประกาศอธิบดีกรมสรรพากร/กฎหมายที่เกี่ยวข้อง (แยกตามประเภทธุรกิจ) และยื่นแบบภาษีถูกต้องต่อเนื่อง ทั้งนี้ควรตรวจเกณฑ์ปัจจุบันก่อนใช้สิทธิทุกครั้ง
2) อัตราภาษีเงินได้นิติบุคคลของ SMEs เป็นอย่างไร?
SMEs มักได้อัตราภาษีแบบขั้นบันไดตามกำไรสุทธิ โดยช่วงกำไรสุทธิแรกมักได้รับยกเว้น/อัตราต่ำกว่าปกติ และเพิ่มขึ้นตามขั้น ควรอัปเดตเกณฑ์ล่าสุดทุกปีภาษี
3) SMEs ต้องจด VAT เมื่อไร?
เมื่อมีรายได้จากการขายสินค้าหรือให้บริการเกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดในรอบ 12 เดือน (หรือสมัครใจจดได้แม้ยังไม่ถึงเกณฑ์) การจด VAT ช่วยให้เครดิตภาษีซื้อได้ แต่เพิ่มภาระยื่นแบบรายเดือน
4) แบบภาษีที่ต้องยื่นบ่อยสำหรับ SMEs มีอะไรบ้าง?
ตัวอย่างเช่น ภ.ง.ด.50/51 (ภาษีเงินได้นิติบุคคล), ภ.พ.30 (VAT รายเดือน), ภ.ง.ด.3/53 (หักภาษี ณ ที่จ่าย), ภ.พ.36 (VAT แทนคู่ค้าในต่างประเทศ) และแบบประกันสังคม เป็นต้น
5) หักภาษี ณ ที่จ่าย (WHT) สำหรับบริการทั่วไปคิดอย่างไร?
บริการส่วนใหญ่ถูกหัก 3% จากค่าบริการก่อน VAT แต่บางประเภท/ผู้รับเงินอาจมีอัตราแตกต่าง ควรตรวจประเภทเงินได้ตามกฎหมายทุกครั้งเพื่อเลี่ยงผิดพลาด
6) ค่าใช้จ่ายอะไรหักภาษีได้บ้าง และต้องมีเอกสารอย่างไร?
ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับกิจการโดยแท้จริง มีหลักฐานถูกต้อง (ใบกำกับภาษีเต็มรูปแบบ/สลิป/สัญญา/หลักฐานชำระเงิน) และสอดคล้องมาตรฐานบัญชี หากเป็น e-Tax Invoice/e-Receipt ต้องเก็บไฟล์ตามรูปแบบที่กำหนด
7) กำหนดยื่นและชำระภาษีสำคัญของ SMEs คือเมื่อไร?
โดยหลัก VAT (ภ.พ.30) ภายในวันที่ 15–23 ของเดือนถัดไป (ขึ้นกับช่องทาง), ภ.ง.ด.51 กลางปีภายใน 2 เดือนหลังรอบหกเดือนแรก, ภ.ง.ด.50 ภายใน 150 วันหลังสิ้นรอบบัญชี ควรตรวจปฏิทินปีล่าสุด
8) e-Filing และใบกำกับภาษีอิเล็กทรอนิกส์จำเป็นไหม?
แนะนำอย่างยิ่ง เพราะช่วยลดความผิดพลาดและได้สิทธิเลื่อนกำหนดบางกรณีตามประกาศที่ใช้อยู่ ทั้งยังสะดวกต่อการจัดเก็บและตรวจสอบภายหลัง
9) SMEs ต้องมีผู้สอบบัญชีและงบการเงินหรือไม่?
นิติบุคคลต้องจัดทำงบการเงินประจำปีและให้ผู้สอบบัญชีรับรอง แล้วนำส่งกรมพัฒนาธุรกิจการค้าและกรมสรรพากรตามกำหนด แม้จะเป็นกิจการขนาดเล็กก็ตาม
10) วิธีลดความเสี่ยงภาษีที่พบบ่อยสำหรับ SMEs?
ออกเอกสารถูกต้องครบ (โดยเฉพาะ VAT/WHT), กระทบยอดรายเดือน, แยกบัญชีส่วนตัว–กิจการ, ทำสัญญาให้ชัด, ตรวจสิทธิประโยชน์ SMEs/มาตรการรัฐ และปรึกษามืออาชีพก่อนตัดสินใจภาษีสำคัญ
